Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W dniu 17 października 2025 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. Jacek Chlebny wziął udział w międzynarodowej konferencji pn. „25 lat Naczelnego Sądu Administracyjnego Litwy: wzmacnianie więzi między europejskim a krajowym systemem ochrony praw człowieka”, zorganizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Litwy.

Podczas konferencji dyskutowano nad wybranymi zagadnieniami dotyczącymi praw człowieka. W ramach pierwszej sesji roboczej poświęconej doświadczeniom sądów krajowych, referat pt. "Prawo do obywatelstwa: Refleksje oparte na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" wygłosił Prezes NSA.

W dniu 14 października 2025 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny wziął udział w uroczystości wręczenia aktów powołania do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich.

Ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego złożyli, w związku z powołaniem do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego: 

• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy - Mariusz Pawełczak, 
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Kamila Magdalena Karwatowicz,
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Marta Joanna Kisielowska, 
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Agnieszka Kosowska, Brygida Eliza Myszyńska-Guziur, 
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi - Marcin Olejniczak, Tomasz Porczyński, 
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Anna Magdalena Komorowska-Kaczkowska,
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Paweł Aleksander Daniel, Piotr Jacek Ławrynowicz, Sebastian Tomasz Michalski, Arkadiusz Skomra, Robert Talaga,
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Fyda Kawula, Elżbieta Granatowska, Arkadiusz Koziarski, Michał Janusz Podsiadło, Agnieszka Marzena Sułkowska, Iwona Ścieszka, Tomasz Krzysztof Grzybowski,
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - Anna Maria Kuczyńska-Szczytkowska, Marta Pawłowska, Iwona Maria Solatycka,
• Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Krzysztof Zbigniew Szydłowski.

W dniach 13 – 14 października 2025 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego odbyła się zorganizowana przez Izbę Finansową NSA konferencja podatkowa, w której udział wzięli sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych.
Konferencję otworzył Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego – profesor Jacek Chlebny oraz Prezes Izby Finansowej Jan Rudowski. 
Wśród tematów Konferencji znalazły się zagadnienia: Przedawnienie zobowiązań podatkowych – zawieszenie biegu przedawnienia k.k.s., który przedstawili sędziowie NSA Roman Wiatrowski i Małgorzata Niezgódka-Medek, Odnowienie obowiązku podatkowego, przedstawione przez sędziów NSA Stanisława Boguckiego i Wojciecha Stachurskiego, Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych – orzeczenia TSUE – zreferował sędzia NSA Krzysztof Winiarski,  Udział pełnomocnika w sprawach z zakresu zobowiązań podatkowych przedstawił sędzia NSA Arkadiusz Cudak. Wykład Nadużycie prawa jako klauzula generalna w prawie podatkowym wygłosił sędzia NSA w stanie spoczynku Antoni Hanusz. 
Problematykę doręczeń elektronicznych w postępowaniu podatkowym oraz wnoszenie skarg do sądu administracyjnego w tej drodze przedstawił sędzia WSA Włodzimierz Gurba. Zakres kontroli sądowej postanowień dotyczących rozliczeń w podatku VAT przedstawiła sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz.

Z dniem 8 października 2025 r. w stan spoczynku przeszedł sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. Antoni Hanusz, orzekający w Izbie Finansowej.

Pan Sędzia prof. Antoni Hanusz, orzekał w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od 2002 r.

W dniu 2 października 2025 r. w Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się wspólna konferencja sędziów NSA i ETPC oraz przedstawicieli Najwyższych Sądów Administracyjnych i Rad Stanu Unii Europejskiej zorganizowana z okazji siedemdziesiątej piątej rocznicy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Konferencję otworzył Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny, który przywitał zaproszonych gości: przedstawiciela Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Szefa Kancelarii Prezydenta, Ministra Zbigniewa Boguckiego, Prezesa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - Mattiasa Guyomar z Francji, Wiceprezesa Trybunału - Ivanę Jelić z Czarnogóry, sędziów ETPC: Kateřinę Šimáčková z Czech, Jolien Schukking z Holandii, Anję Seibert-Fohr z Niemiec, Peetera Roosma z Estonii, Mykola Gnatovskyy z Ukrainy, Gediminasa Sagatys z Litwy, Artūrsa Kučs z Łotwy, Anne Adamską-Gallant z Polski, Vasilkę Sancin ze Słowenii i Kanclerz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - Marialenę Tsirli, a także Rzecznika Praw Obywatelskich Marcina Wiącka, Pierwszego Rzecznika Generalnego TSUE Macieja Szpunara, byłego sędziego ETPC Krzysztofa Wojtyczka, Prezesa Stowarzyszenia Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej i Prezesa Rady Stanu Grecji Michaila Pikramenos oraz sekretarza generalnego ACA Europe, członka Rady Stanu Belgii Geerta Debersaques.Przywitał także wszystkich przybyłych prezesów i przedstawicieli najwyższych sądów administracyjnych i rad stanu państw członkowskich UE: Wiceprezes Najwyższego Sądu Administracyjnego Bettinę Maurer-Kober z Austrii, Prezesa Najwyższego Sądu Administracyjnego Karela Šimka z Czech, Prezesa Sądu Najwyższego Villu Kõve z Estonii, Prezesa Federalnego Sądu Administracyjnego Andreasa Korbmacher z Niemiec, Przewodniczącego  senatu w Izbie Administracyjnej Kurii Gábora Remes z Węgier, Prezes Najwyższego Sądu Administracyjnego Skirgailė Žalimienė z Litwy, Prezesa Sądu Najwyższego Aigarsa Strupišs z Łotwy, Prezesa Najwyższego Sądu Administracyjnego Pavola Naď ze Słowacji, Prezesa Sądu Najwyższego Miodraga Đorđević ze Słowenii oraz sędziego Administracyjnego Sądu Kasacyjnego przy Sądzie Najwyższym Olesię Radyshevska z Ukrainy.

Prezes NSA Jacek Chlebny wygłosił wystąpienie inauguracyjne, w którym podkreślił wyjątkowość Zamku Królewskiego w Warszawie jako miejsca ważnego dla Polaków. To tutaj – 3 maja 1791 r. – Sejm Wielki Rzeczpospolitej Obojga Narodów Polski i Litwy uchwalił pierwszą w Europie a drugą na świecie Konstytucję – Konstytucję 3 Maja. Także w Zamku Królewskim w Warszawie odbyły się w 2022 r. uroczystości jubileuszu 100-lecia utworzenia Najwyższego Trybunału Administracyjnego - pierwszego sądu administracyjnego w odrodzonej w 1918 r., niepodległej Polsce, z udziałem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Andrzeja Dudy, przedstawicieli najwyższych konstytucyjnych organów Państwa, przedstawicieli Trybunału Sprawiedliwości UE oraz najwyższych europejskich sądów administracyjnych.

W swoim wystąpieniu Prezes NSA zwrócił szczególną uwagę na rolę Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, która kształtuje podstawowe standardy ochrony praw człowieka w Europie. Zaakcentował, że dzięki zmianom politycznym po 1989 roku Polska podpisała Konwencję w 1991 roku. Obecnie stanowi ona część polskiego porządku prawnego i jest stosowana bezpośrednio, a także ma pierwszeństwo przed ustawami. Pozycja Konwencji w krajowym systemie źródeł prawa gwarantuje ochronę praw jednostki i ma istotny wpływ na praktykę orzeczniczą sądów administracyjnych. W indywidualnej sprawie kontrolowana decyzja administracyjna, nawet jeżeli spełnia wymogi prawa krajowego, może zostać uchylona w przypadku naruszenia Konwencji.

W dalszej części wystąpienia Prezes NSA podkreślił wpływ dorobku orzeczniczego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu na działalność sędziów sądów administracyjnych państw członkowskich, ukierunkowaną na jednolitość i zapewnienie minimalnego standardu ochrony praw podstawowych jednostki. Prezes NSA zauważył, że dla zapewnienia standardu konwencyjnego często nieodzowna jest interwencja ustawodawcy, zwłaszcza w sytuacji wydania przez ETPC wyroku pilotażowego stwierdzającego systemowe naruszenia praw człowieka, wskazując przy tym na wydany 23 listopada 2023 r. wyrok pilotażowy w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce. 

Prezes NSA wyeksponował szczególną rolę dialogu i współpracy pomiędzy sędziami Trybunału w Strasburgu a sędziami krajowymi, jak i między sędziami z różnych państw członkowskich Rady Europy w obliczu kryzysów społecznych i politycznych ostatnich lat. W tym zakresie zwrócił uwagę na list otwarty przywódców 9 państw europejskich, w tym także Polski, do ETPC w sprawach azylu i migracji w kontekście zasady równoważenia indywidualnych praw człowieka z takimi wartościami, jak bezpieczeństwo państwa i ochrona porządku publicznego.

Podsumowując Prezes NSA zwrócił się z osobistymi podziękowaniami do współinicjatorów organizacji konferencji w Warszawie byłego Prezesa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Marko Bošnjak oraz obecnego Prezesa Mattiasa Guyomar i Wiceprezes Ivanę Jelić.

Następnie Szef Kancelarii Prezydenta, Minister Zbigniew Bogucki odczytał list Prezydenta RP Karola Nawrockiego adresowany do uczestników konferencji.

Kolejno swoje wystąpienia inauguracyjne wygłosili Prezes Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) Mattias Guyomar, Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek, Pierwszy Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) Maciej Szpunar oraz Prezes Stowarzyszenia Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej (ACA-Europe) oraz Prezes Rady Stanu Grecji Michail Pikramenos.

W ramach konferencji uczestnicy debatowali w trzech panelach merytorycznych. Pierwszy poświęcony był Konwencji jako wzorcowi kontroli legalności sprawowanej przez sądy administracyjne. Drugi panel dotyczył wykonywania orzeczeń ETPC przez sędziego sądu krajowego. Podczas trzeciego dyskutowano na temat zakresu i granic swobody uznania realizowanej przez sędziów sądów administracyjnych. Podsumowanie dyskusji wygłosił były sędzia ETPC Krzysztof Wojtyczek.

W związku z obchodami 75 rocznicy Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w dniu 1 października 2025 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny otworzył w Gmachu Naczelnego Sądu Administracyjnego okolicznościową wystawę, którą zaprezentował przybyłym gościom.

• Wystąpienie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacka Chlebnego (PDF 411 kB)  (412 KB, PDF)
• List Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego (PDF 925 kB) (925 KB, PDF)
• Wystąpienie Prezesa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Mattiasa Guyomar (PDF 279 kB) (279 KB, PDF)
• Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich Marcina Wiącka (PDF 920 kB) (920 KB, PDF)
• Wystąpienie Pierwszego Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) Macieja Szpunara (PDF 566 kB) (566 KB, PDF)
• Wystąpienie Prezesa Stowarzyszenia Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej (ACA-Europe), Prezesa Rady Stanu Grecji Michalisa Pikramenosa (PDF 1,36 MB)
• Program Konferencji (PDF 357 kB) (266 KB, PDF) (357 KB, PDF)

Z ogromnym bólem i poczuciem nieodżałowanej straty żegnamy Antoniego Włodzimierza Rymsa – jednego z najwybitniejszych sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sędzia odszedł 26 września 2025 r.

Był współtwórcą reformy sądownictwa administracyjnego, miał olbrzymi wkład merytoryczny w nowelizowanie prawa sądowoadministracyjnego, w tym kształtowanie dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego oraz budowę nowych sądowych struktur organizacyjno-materialnych.

Zajmował wybitną pozycję w środowisku prawniczym i sędziowskim ze względu na rozległą wiedzę prawniczą i najwyższe kompetencje, zwłaszcza w dziedzinie prawa administracyjnego i cywilnego. Posiadał 40-letni dorobek orzeczniczy, w tym 32-letni wkład w rozwój sądownictwa administracyjnego, który stał się źródłem najwyższego uznania i autorytetu, i będzie służył pokoleniom.

Antoni Włodzimierz Ryms urodził się 5 lipca 1945 r. w Ciechanowie. W 1968 r. ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Przebył tradycyjną prawniczą drogę zawodową od aplikacji sądowej w okręgu Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie, przez złożenie egzaminu sędziowskiego (1970 r.), pracę asesora, po pełnienie urzędu sędziowskiego w sądach Warmii i Mazur. W 1972 r. odebrał nominację do sprawowania urzędu sędziego w Sądzie Rejonowym w Iławie. W 1977 r. objął stanowisko sędziego w Sądzie Wojewódzkim w Płocku. W 1981 r. związał swoje losy z Warszawą, został delegowany do pracy w Departamencie Prawnym Ministerstwa Sprawiedliwości, od 1989 r. pełnił funkcję dyrektora tego departamentu. W 1985 r. został sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przez dwadzieścia lat był Prezesem Izby Ogólnoadministracyjnej NSA oraz Wiceprezesem NSA (lata 1995-2015). W stan spoczynku przeszedł w lipcu 2017 r.

Sprawował także funkcję członka Państwowej Komisji Wyborczej w latach 2003-2014. 

Został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i „Honorowym Łańcuchem Sędziowskim Naczelnego Sądu Administracyjnego” za szczególne zasługi dla wymiaru sprawiedliwości. 

Wspominamy ze wzruszeniem pasję Sędziego, z jaką  oddawał się służbie na rzecz wymiaru sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej i związany z nią niezrównany profesjonalizm, który tę pasję czynił mądrą i przekuwał w praktyczne rezultaty. Wspominamy Człowieka niezwykle skromnego mimo wielkości dokonań, zawsze gotowego życzliwie współtworzyć wspólnotę sędziowską.

Cześć Jego Pamięci!

Uroczystości pogrzebowe odbędą się w dniu 6 października 2025 r. o godz. 13.05 w Kościele pw. św. Ignacego Loyoli, ul. Kazimierza Wóycickiego 14 a w Warszawie, a następnie pochówek na Cmentarzu Północnym.