Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W dniu 30 listopada 2025 r. w serwisie internetowym Gazety Wyborczej opublikowany został tekst: Dlaczego sprawa Manowskiej była niejawna? „Sąd powinien dążyć do przecięcia spekulacji”, stanowiący zapis rozmowy Ewy Ivanovej z radcą prawnym Adamem Kuczyńskim.

Przyczyny rozpoznania na posiedzeniu niejawnym omawianej w tekście sprawy zostały wyjaśnione przez Rzecznika Prasowego WSA w Warszawie w komunikacie z 28 listopada 2025 r. Wskazano w nim na zastosowanie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) i fakt złożenia przez skarżącą wniosku na tej podstawie prawnej. [Komunikat WSA]

Wyjaśnienia i komentarza wymagają natomiast zawarte w tekście ogólne uwagi dotyczące podstaw rozpoznawania w sądach administracyjnych spraw na posiedzeniach niejawnych oraz wyrażona ocena, że przedstawiona Prezydentowi RP przez Prezesa NSA propozycja zmian ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zmierza do ograniczenia jawności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W aktualnym stanie prawnym, zarówno rozpoznanie skargi przez wojewódzki sąd administracyjny jak i rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA może nastąpić na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na wniosek strony, jeżeli nie sprzeciwią się temu pozostałe strony postępowania. W odniesieniu do postępowania przed wsa regulację taką zawiera art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który przewiduje rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W postępowaniu przed NSA analogiczną regulację zawiera art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. stanowiący, że rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Obowiązujący stan prawny realizuje zatem postulat sformułowany w powołanym na wstępie tekście, dając stronom możliwość wyboru rodzaju posiedzenia, na jakim nastąpi rozpoznanie sprawy.

Regulacja ta, w propozycjach nowelizacji ustawy, przedstawionych Prezydentowi RP przez Prezesa NSA, została w pełni zachowana w odniesieniu do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wprowadzenie zmian zaproponowano wyłącznie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, dotyczącym rozpoznania skargi kasacyjnej. Pierwsza propozycja pozbawia organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem skargi, możliwości żądania przeprowadzenia rozprawy, jeżeli w skardze kasacyjnej strona dokona wyboru rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Druga przewiduje, że w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej przez organ, podlegałaby ona rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, jeżeli pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 i 2b p.p.s.a. w proponowanym brzmieniu). Z proponowanych zmian zatem wynika, że w postępowaniu przed NSA na rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym nie ma wpływu wola organu, którego działanie bądź bezczynność była przedmiotem skargi. Wybór w tym zakresie należy do stron postępowania, w szczególności zaś tej strony, która wniosła skargę kasacyjną. Przedstawione propozycje zostały omówione w pkt 16 uzasadnienia do projektu zmiany ustawy.

Proponowane w projekcie brzmienie art. 90 § 1a i § 1b p.p.s.a. w znacznej części jest tożsame z regulacją obowiązującą, odpowiada przepisom art. 119 pkt 2, pkt 3, pkt 4 i pkt 5 i art. 64d § 1 p.p.s.a. Propozycja zmian usuwa przy tym dwie z obowiązujących podstaw rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, uregulowane w art. 119 pkt 1 i art. 121 p.p.s.a. Zmiana nie przewiduje zatem już rozpoznania na posiedzeniu niejawnym sprawy, gdy decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (aktualnie art. 119 pkt 1 p.p.s.a.).  Nie przewiduje też takiej możliwości, gdy sąd orzeka w okolicznościach, o jakich mowa w art. 55 § 2 p.p.s.a., czyli  rozpoznaje skargę w sytuacji, gdy organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny. W tym zakresie możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym została ograniczona.  

Zmiana, jaką przewiduje zgłoszona propozycja nowelizacji p.p.s.a., uzupełnia katalog spraw rozpoznawanych na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów jedynie o przypadki, w których przedmiotem skargi są sprawy wymienione w art. 3 § 2 pkt 4a-4b. Dotyczy to zatem skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego oraz opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.) i odmowy wydania tych opinii. W uzasadnieniu projektu zmian wyjaśniono, że rozpoznanie tego rodzaju spraw, co do zasady na posiedzeniu niejawnym, jest usprawiedliwione granicami ich rozpoznania. W sprawach tych, zgodnie z art. 57a p.p.s.a., sąd administracyjny jest bowiem związany granicami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W szczególności, sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W przypadku ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, sąd nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Istotna w tych sprawach jest również szybkość postępowania, którego celem jest wyjaśnienie treści przepisu prawnego podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym następuje przy tym szybciej, niż na rozprawie.

Przedstawiony zakres zmian nie potwierdza tezy, jakoby miały one na celu ograniczenie prawa strony do jawnego rozpoznania jej sprawy i prowadziły do istotnego poszerzenia możliwości rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym. Projekt zmian i jego uzasadnienie zostały upublicznione na stronie internetowej NSA przy komunikacie z 20 listopada 2025 r., informującym o ich przedłożeniu Prezydentowi RP. Punkt ósmy i szesnasty uzasadnienia projektu odnoszą się do zmian dotyczących rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. [Komunikat NSA]

Projekt nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PDF 668 kB)

Projekt uzasadnienia do nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PDF 597 kB) 

Zastępca Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego
sędzia NSA Iwona Bogucka

W dniu 19 listopada 2025 r., na zaproszenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego, wizytę w Pałacu Prezydenckim złożył Prezes NSA Jacek Chlebny. Prezes NSA przedłożył Prezydentowi RP, opracowany w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw z prośbą o skorzystanie z przysługującej Prezydentowi RP inicjatywy ustawodawczej, wynikającej z art. 118 ust. 1 Konstytucji RP.

Nowelizacja przepisów ma służyć przyśpieszeniu rozpatrywania spraw przez ułatwienie i uproszczenie czynności procesowych w postępowaniu sądowym, a przez to realizacji konstytucyjnych i unijnych standardów ochrony praw uczestników tego postępowania. Projektowana zmiana ma przyczynić się do zapewnienia rozstrzygania spraw przez sądy administracyjne z zachowaniem jednolitości w sprawach tożsamych, wzmocnienia prawa obywateli i podmiotów gospodarczych do skutecznego odwołania od działań administracji.

Projektowane regulacje uwzględniają dorobek orzeczniczy sądów administracyjnych, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Projekt był konsultowany z sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych oraz przedstawicielami korporacji prawniczych, w tym Prezesem Naczelnej Rady Adwokackiej, Prezesem Krajowej Rady Radców Prawnych, Przewodniczącym Krajowej Rady Doradców Podatkowych.

Projekt nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PDF 668 kB) (668 KB, PDF)

Projekt uzasadnienia do nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PDF 597 kB) (597 KB, PDF)

Pismo Prezesa NSA (PDF 147 kB) (147 KB, PDF)

W dniu 16 listopada 2025 r. na portalu internetowym OKO.press opublikowany został tekst autorstwa Mariusza Jałoszewskiego „NSA manipuluje składami orzekającymi. Tak chroni wyroki neo-sędziów przed ich uchyleniem”. Ze względu na tezę postawioną w samym tytule, jak też na twierdzenia zawarte w artykule, wymaga on komentarza, albowiem zawiera treści wprowadzające w błąd opinię publiczną co do standardów postępowania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co może mieć niszczący wpływ na zaufanie społeczne do tego sądu, konieczne do wypełniania jego roli w systemie władzy sądowniczej.

Tylko w październiku 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał 2.552 orzeczenia, a od początku 2025 r. w sądzie zapadło 22.743 orzeczeń, natomiast autor artykułu koncentruje się na siedmiu wyrokach, które zapadły w dniu 4 listopada 2025 r.

Należy w związku z tym wyjaśnić, że sprawy te dotyczyły interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Stronami postępowania był wyłącznie organ administracji i spółka. Skargi kasacyjne od wyroków sądu pierwszej instancji zostały wniesione zarówno przez organ, jak i przez spółkę. Sprawy te były pierwotnie wyznaczone do rozpoznania na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. Na rozprawie byli obecni pełnomocnicy stron, którzy poparli wniesione przez siebie skargi kasacyjne oraz wnieśli o oddalenie skarg kasacyjnych strony przeciwnej. Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935. z późn. zm.), połączył wszystkie siedem spraw do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia, a następnie postanowił zawiesić postępowanie w rozpoznawanych sprawach z uwagi na pytanie prejudycjalne Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-521/21.

W dniu 18 lutego 2025 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, w którym podniesiono w szczególności, że przed zawieszeniem postępowania strony nie miały możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii i zakwestionowano istnienie podstaw do zawieszenia postępowania, jak też celowość zawieszenia, ze względu na zagwarantowaną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę zapewnienia stronom prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Pismem z 5 marca 2025 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zwrócił się z wnioskiem o podjęcie zawieszonych postępowań podnosząc, że brak jest zagadnienia o charakterze prejudycjalnym, które uzasadniałoby ich zawieszenie. Także spółka pismem z 3 kwietnia 2025 r. wniosła o uwzględnienie wniosku o podjęcie zawieszonych postępowań. Zgodziła się ze stanowiskiem, że w sprawie nie zachodzi kwestia prejudycjalna ze względu na postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a rozstrzygnięcie Trybunału nie będzie miało wpływu na materialnoprawne zagadnienie stanowiące przedmiot każdej ze spraw, natomiast dalsze pozostawienie spraw w zawieszeniu skutkuje przedłużaniem stanu niepewności prawnej co do sytuacji spółki.

Postanowieniami z 23 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowania.

Jak wyjaśnił Przewodniczący Wydziału II Izby Finansowej NSA, po podjęciu postępowania, sprawy zostały niezwłocznie, poza kolejnością wpływu, skierowane do rozpoznania w możliwie najbliższym terminie, to jest na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r., zgodnie z przepisem § 26 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 805, dalej: Regulamin NSA). Przepis ten stanowi, że poza kolejnością wpływu rozpoznawane są sprawy, w których zawieszono postępowanie. Zasady ustalania składów orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zostały przedstawione w komunikacie Wydziału Informacji Sądowej z 27 października 2025 r., dostępnym na stronie internetowej NSA. 

Zgodnie z przepisem § 26 ust. 1 zdanie drugie Regulaminu NSA, na rozprawę członkom składu zostały przydzielone sprawy zawieszone przez sędziego tego składu orzekającego.

Ponieważ w składzie orzekającym w dniu 4 listopada 2025 r. nie zasiadał jeden z sędziów wyznaczony do składu orzekającego w dniu 23 stycznia 2025 r., a sprawy podlegały wspólnemu rozpoznaniu ze względu na ich uprzednie połączenie, w stosunku do dwóch spraw zachodziły okoliczności przewidziane w § 26 ust. 1 zdanie drugie w związku z § 26 ust. 2 pkt 4 i § 25a ust. 4 Regulaminu NSA. Sprawy pozostające w związku ze sprawą przydzieloną w drodze losowania podlegają przydzieleniu członkom składu orzekającego, zgodnie z § 26 ust. 1 Regulaminu NSA. Okoliczności związane z uprzednim połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania, a następnie podjęciem zawieszonego postępowania, były podstawą do zastosowania powyższych regulacji, przy czym kto z członków składu będzie sędzią sprawozdawcą w tych sprawach, zostało ustalone w drodze losowania. 

Zastępca Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego
sędzia NSA Iwona Bogucka

9-12 listopada 2025 r. Ateny (Grecja).
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny wziął udział w posiedzeniu zarządu Stowarzyszenia Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych UE (ACA-Europe) oraz w seminarium pt.: „Zmiany klimatu/Kryzys klimatyczny – Overtourism”.

Podczas  spotkania  Naczelny  Sąd  Administracyjny  reprezentowały również:  Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Sędzia NSA Anna Dumas oraz starszy asystent sędziego–główny specjalista w Kancelarii Prezesa NSA Adrianna Szypszak.

Część robocza seminarium poświęcona była prezentacji raportu generalnego opracowanego na podstawie odpowiedzi udzielonych przez sądy członkowskie (w tym odpowiedzi przesłanych przez Naczelny Sąd Administracyjny). Podczas seminarium poruszono kwestie dotyczące zmian klimatycznych i polityki turystycznej w wymiarze międzynarodowym, unijnym i z perspektywy państw członkowskich.

Delegacja Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła także wizytę w Ambasadzie RP w Atenach, gdzie spotkała się z pełniącym obowiązki Ambasadora RP Wojciechem Ponikiewskim.

W dniu 5 listopada 2025 r. odbyła się ostatnia sesja z udziałem sędziego Jacka Brolika. Pan Sędzia przejdzie w stan spoczynku z dniem 5 stycznia 2026 r.

Pan Sędzia Jacek Brolik orzekał w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od 1995 r., od 2004 r. w Izbie Finansowej.

W okresie od 10 kwietnia 2020 r. do 11 lipca 2025 r. był Prezesem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W dniach 26-28 października 2025 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego odbyły się warsztaty szkoleniowe dla sędziów i asystentów sędziów pt. „Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu” współorganizowane przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz Akademię Prawa Europejskiego w Trewirze (ERA) w ramach programu Unii Europejskiej „Współpraca z sędziami krajowymi w dziedzinie prawa ochrony środowiska”. Konferencję otworzył Wiceprezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej sędzia Jerzy Siegień.

W warsztatach uczestniczyli sędziowie, asesorzy i asystenci sędziów 
z NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Gliwicach, Krakowie, Olsztynie, Opolu, Rzeszowie, Wrocławiu i Warszawie.

Warsztaty obejmowały zagadnienia dotyczące naukowych i technicznych aspektów zanieczyszczenia powietrza i hałasu w środowisku, głównych celów i elementów dyrektywy w sprawie jakości powietrza oraz dyrektywy w sprawie hałasu w środowisku, planów dotyczących jakości powietrza, sporów sądowych dotyczących jakości powietrza i hałasu, dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących czystego powietrza i hałasu w środowisku w UE, egzekwowania przepisów prawa UE na poziomie krajowym oraz dialogu polskich sądów z TSUE.

Wykładowcami podczas seminarium byli akademicy, praktycy i sędziowie administracyjni z Austrii, Grecji, Niemiec, Szwecji oraz z Polski.

"Program warsztatów "Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu" (PL) (1.9 MB)
"Program warsztatów "Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu" (EN) (1.9 MB)